Van Zeeuws afvalwater tot industriewater
Effluent geschikt voor industriewater
Zeeuws-Vlaanderen heeft weinig zoet water en tegelijk veel grote industriële bedrijven. Zo’n uitdaging schreeuwt om creatieve oplossingen. Voor Dow Benelux ging waterbedrijf Evides op zoek naar een nieuwe bron om een deel van de watervraag van het chemieconcern in Terneuzen in te vullen en kwam terecht bij het waterschap Zeeuws-Vlaanderen. Het resultaat: vanaf januari 2007 gaat Evides huishoudelijk afvalwater (effluent), afkomstig van de rioolwaterzuive-ringsinstallatie in Terneuzen, geschikt maken als industriewater voor Dow.
Zeeuws-Vlaanderen heeft weinig zoet water en tegelijk veel grote industriële bedrijven. Zo’n uitdaging schreeuwt om creatieve oplossingen. Voor Dow Benelux ging waterbedrijf Evides op zoek naar een nieuwe bron om een deel van de watervraag van het chemieconcern in Terneuzen in te vullen en kwam terecht bij het waterschap Zeeuws-Vlaanderen. Het resultaat: vanaf januari 2007 gaat Evides huishoudelijk afvalwater (effluent), afkomstig van de rioolwaterzuive-ringsinstallatie in Terneuzen, geschikt maken als industriewater voor Dow.
Cijfers
Om de situatie duidelijk te maken, steekt Evides-directeur Henk de Kraa van wal met een aantal cijfers. De waterafzet op Zeeuws-Vlaanderen is 25 miljoen kubieke meter per jaar, waarvan de helft drinkwater en de helft industriewater is. De eigen productie op het eiland draagt daar met 2 tot 3 miljoen kuub slechts een fractie aan bij. De resterende hoeveelheid wordt aangevoerd vanuit de Biesbosch, via een transportleiding van 100 kilometer lengte. Daarnaast bereidt Evides water uit afstromend polderwater uit België, maar dat is alleen in de winter beschikbaar. “Beide grondstoffen zijn gelimiteerd in be-schikbaarheid. Gezien de enorme waterstromen is Zeeuws-Vlaanderen eigenlijk een kwetsbaar gebied. Vanuit dat gegeven kijken we sinds jaar en dag naar alles wat op water lijkt. Daar hoort ook hergebruik van water bij, bijvoorbeeld 3 miljoen kuub water van Dow zelf”, zegt De Kraa.
Naast water uit deze bronnen wordt een deel van de watervraag van Dow tot eind van dit jaar nog ingevuld met water uit de Westerschelde, de enige onuitputtelijke - zij het zoute - waterbron die het gebied rijk is. In 1999 heeft Evides vlakbij de plant van Dow Chemical in Terneuzen een fabriek gebouwd, om het zoute Westerscheldewater te ontzilten ten behoeve van de levering van zogenoemd demiwater. Dit is gedemineraliseerd water dat door Dow wordt gebruikt voor de productie van stoom. “De waterfabriek die wij neergezet hebben, heeft zich de afgelopen jaren bewezen. De performance is zeer betrouw-baar”, zegt De Kraa. Het zoute Westerscheldewater dat wordt gebruikt, heeft als grondstof echter een nadeel. “Het water dat wij innemen, is als gevolg van de scheepvaart in de nabijheid van het waterinnamepunt erg troebel, omdat het veel slib bevat. Dat maakt het lastiger om het te zuiveren, zowel technisch als financieel. Wat wij nu doen, is de moeilijkste bron - dat zoute Westerscheldewater - eruit halen en vervangen door effluent.” Dat betekent overigens niet dat Evides stopt met ontzilten. “We willen zeker doorgaan met deze techniek, maar dan met helder zeewater.”
Veel en schoon
Bij het zoeken naar een alternatieve grondstof voor het water uit de Westerschelde bleek het gezuiverde huishoudelijke afvalwater van de gemeente Terneuzen uitstekend geschikt. Waterschap Zeeuws- Vlaanderen zuivert het afvalwater van alle huishoudens en kleine bedrijven op het eiland. De eisen die worden gesteld aan de lozing voor het behandelde afvalwater op het oppervlaktewater zijn streng en de zuiveringsinstallatie daarvoor is nu zo goed, dat hergebruik van het water mogelijk is. “De afgelopen jaren hebben wij samen met het waterschap de mogelijkheid tot hergebruik van het effluent bestudeerd. Gebleken is dat het zowel wat omvang als kwaliteit betreft uitstekende eigenschappen heeft om als grondstof voor industrie-water in te zetten. Het is al relatief zuiver en het is in grote hoeveelheden beschikbaar. We hebben het over 4,5 miljoen kuub effluent per jaar. Afgezet tegen de eigen productie op het eiland is het dus een enorm grote bron”, zegt de Evides-directeur enthousiast. “Het is een uniek project, op een schaal die spectaculair te noemen is. In het buitenland zie je wel dat effluent wordt gebruikt in de landbouw of voor bevloeiing van golfterreinen, maar nauwelijks dat het water daadwerkelijk terug de cyclus ingaat.”
Het hergebruik leidt tot verduurzaming van de waterhuishouding. Door gezuiverd afvalwater te koppelen aan proceswater, wordt schaars zoet water nog een keer gebruikt, waarmee de waterketen wordt gesloten. Er hoeft geen extra water vanuit de 100 kilometer verderop gelegen Biesbosch te komen. Daarnaast zijn er ecologische voordelen waaronder aanzienlijke energiebesparing, omdat het effluent onder aanmerkelijk lagere druk gereinigd kan worden dan het Westerscheldewater, en beperking van de lozing van afvalwater. De CO2-uitstoot neemt af en er zijn minder chemicaliën nodig. “Voor Evides is het project ook interessant omdat wij hierdoor dichterbij de technologie van hergebruik komen te zitten. Je leert daar veel van en je kunt kijken of ook andere afvalwaterzuiveringen soortgelijke mogelijkheden hebben”, zegt De Kraa. Lachend: “Alleen als iemand me zou vragen naar de nadelen van het project, zou ik stilvallen. Die zou ik echt niet kunnen opnoemen.”
Winsituatie
De samenwerking in het project heeft waterschap en waterbedrijf nog dichter bij elkaar gebracht, zegt De Kraa. “Onze contacten waren altijd al goed, maar je bent een tijdlang met elkaar bezig, niet politiek, maar op inhoud. Als je ziet hoeveel tijd en energie er al zit in het beleid op het gebied van samenwerking in de waterketen, en je ziet dat deze fysieke kringloop in relatief korte tijd tot stand kan komen door met een concreet project samen aan de slag te gaan, is dat een resultaat waar iedereen trots op kan zijn”, zegt de Evides-directeur. En trots is hij. “Het is voor alle partijen een winsituatie. Wij hebben een bron, het waterschap heeft een opbrengst en Dow heeft een verantwoord milieuproject.”
Overeengekomen is dat het Water-schap Zeeuws-Vlaanderen jaarlijks tot 4,5 miljoen kubieke meter behandeld afvalwater aan Evides zal leveren, dat daarvoor een vergoeding betaalt. De Kraa: “Dat wij ervoor betalen is uniek. Het gaat weliswaar om een geringe vergoeding, maar het voordeel ervan is dat het verplichtingen tegenover elkaar schept. De vergoeding is afhankelijk van het aantal geleverde kubieke meters water en de kwaliteit ervan. Het contract is zo in elkaar gezet, dat het stimulansen bevat om nóg beter te presteren. Omdat het waterschap bespaart op de kosten die gemoeid zijn met het lozen van het afvalwater op de Wester-schelde, slaan ook zij twee vliegen in één klap.”
Evides legt de benodigde pijpleiding aan en bouwt de pompinstallatie bij afvalwaterzuivering De Drie Ambachten nabij Sluiskil. Vanaf januari 2007 is het zover, en zal het effluent via het zuiverings-station De Braakman van Evides worden getransporteerd naar de waterfabriek bij het terrein van Dow.
